Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872) wordt algemeen gezien als de grootste staatsman die Nederland heeft voortgebracht: de grondlegger van het moderne Nederlandse staatsbestel. Er is ongelooflijk veel over hem geschreven, maar de laatste biografie van Thorbecke dateert uit de jaren twintig van de twintigste eeuw. De verschijning van dit boek is dan ook een bijzondere gebeurtenis. Op basis van nieuw archiefmateriaal en de recentelijk voltooide uitgave van Thorbeckes briefwisseling laat Drentje zien dat de beroemde hervormer van 1848 in zijn hart een filosoof was. Thorbeckes studiereis door Duitsland (1820-1824) bracht hem in contact met het idealistische denken van Hegel, Fichte en Schelling, wat hem echter vervreemdde van de Nederlandse cultuur. Een van de saillante details in Drentjes boek is dat de door het spinozisme beïnvloede Thorbecke niet ver verwijderd was van het atheïsme van zijn aartsvijand Multatuli ? met wie hij trouwens ook een onmiskenbare rechtlijnigheid en een onoplosbare haat-liefdeverhouding met Nederland deelde.
Jan Drentje Books
