Abel Jacob Herzberg Books

Verhalen van binnen- en buitenlandse auteurs.

Salomon Zeitscheck is een eenvoudig man, kleermaker van beroep, maar dat was vroeger, vóór de oorlog, toen hij nog zoveel las en diep over de dingen nadacht. Diep nadenken is hij blijven doen, maar niet meer over alle dingen. Salomon Zeitscheck overdenkt nog maar één ding: het leed dat hem is overkomen en meer nog het waarom. Zijn drie kinderen werden weggevoerd, zijn vrouw pleegde zelfmoord; tweeëntachtig familieleden zou hij in die ene oorlog verliezen, slechts een kwam terug. Salomon Zeitscheck is eenzaam achtergebleven, peinzend over straf en schuld en hoe er zonder schuld toch zo iets als straf kan zijn.In deze lange periode van overdenking valt hem min of meer toevallig het boek Job in handen; de verwantschap is groot: ook Job leed volkomen buiten eigen schuld en verweet God dat diens beheer over de wereld niet op recht maar op willekeur berust. In tegenstlling tot Job die - overtuigd van Gods almacht - zijn aanklacht niet doorzet, denkt Salomon Zeitscheck het proces tegen God tot het einde toe door. Hij leert zo tot wie hij zijn aanklacht in werkelijkheid moet richten, hij leert ook de diepere zin van geloof, hoop en liefde herontdekken: drie rode roezen is alles wat hem bij z'n dood rest.

Een advocaat met 50 jaar praktijkervaring haalt herinneringen op aan zijn praktijk. Hij is daarbij, naar hij schrijft, nogal eenzijdig te werk gegaan; Herinneringen aan handelszaken met interessante rechtsproblemen zijn er niet bij. Daglijkse wederwaardigheden zijn in dit boek verwerkt in de overtuiging, dat er niets voorbijgaands is zonder eeuwigheidswaarde en niets persoonlijks dat niet iedereen raakt.Daardoor komen allerlei onderwerpen van algemene aard vanzelf ter sprake, zoals legalisme en sociaal gevoel, maatschappelijk en onmaatschappelijk gedrag, seks, huwelijk en echtscheiding, strafrecht en de eraan inherente ontoereikendheid, burgerlijke ongehoorzaamheid en wat daarmee samenhangt en allerlei meer, en dit alles zoveel mogelijk in anekdotische vorm.Ten slotte het recht in een wereld vol van onrecht en honger, het onderwerp waaraan dit boekje zijn titel ontleent: "Om een lepe soep."

Abel J. Herzberg was de zoon van Joden die rond 1880, in de jaren van de pogroms, Rusland ontvluchtten en zich in Amsterdam vestigden. Als advocaat werd hij actief zionist, en waarschuwde hij al vroeg voor het gevaar dat uit nazi-Duitsland dreigde. In 1944 werden hij en zijn vrouw Thea Loeb naar het concentratiekamp Bergen-Belsen gedeporteerd, dat zij gelukkig beiden overleefden.Kort na zijn terugkeer schreef Herzberg Amor fati, 'de aanhankelijkheid aan het levenslot', waarin hij op unieke, haast bovenmenselijke wijze een poging doet het kwaad te begrijpen. Hij spreekt de hoop uit dat de kennis van wat er is gebeurd zal bijdragen aan het inzicht in waartoe de mens in staat is.Vier jaar later publiceerde hij Tweestromenland, het imponerende dagboek dat hij in Bergen-Belsen bijna dagelijks had bijgehouden. Aan de tekst is niets gewijzigd, alles staat er precies zoals hij het heeft opgeschreven - en zoals hij het weggemoffeld en verborgen wist te houden en het ten slotte in treinen heeft meegesmokkeld.Deze uitgave van beide boeken wordt afgesloten met een nawoord dat Arie Kuiper (1934-2011), Herzbergs biograaf, eerder schreef voor Amor fati.