Przekleństwo wieku

More about the book

Czy można porównywać totalitaryzm rasowy z totalitaryzmem klasowym? Porównanie nie jest uzasadnione, jeśli skupimy się jedynie na ideologiach. Gdy jednak zwrócimy uwagę na ofiary, porównanie staje się nieuniknione, mimo wszelkich różnic: obie ideologie bezwstydnie deprecjonowały naród żydowski i judaizm. W swojej retoryce ideolodzy sięgali po sformułowania, które przekazała im żydowska religia i kultura: 'święty naród', o którym mówił Hitler, czy komunistyczne 'raj na ziemi' dokumentują, jak bardzo demagodzy posługiwali się słownictwem tych, których niszczyli. Wyjątkowość Shoah sprawiła, że wiele kultur bezpowrotnie zniknęło, a ich odrodzenie jest możliwe jedynie przez pamięć. Mimo przygnębiającego tematu Alain Besançon daje nadzieję. Wzywa do pamięci o ofiarach oraz do pielęgnowania zarówno pamięci publicznej, jak i prywatnej. Życie jest, jak mówi żydowska mądrość, krótkie, ale pamięć trwa wiecznie.