Osiedleńcy. Józef i jego rodzina to opowieść o pierwszych latach ujarzmiania Ziem Zachodnich, szczególnie Szlagowa, późniejszej Słupcy, jednej z dzielnic Nowej Rudy. Bruno Rataj w fascynujący sposób przedstawia prawdziwe powojenne historie i świat, który pamięta. W książce mieszają się różne języki i obyczaje, odzwierciedlając kulturowy tygiel Ziem Odzyskanych w 1947 roku i późniejszych latach. Lektura ta jest obowiązkowa nie tylko dla lokalnych patriotów. Józef, zdziwiony, nie wierzył własnym oczom. Przypomniał sobie, jak z Mancią spacerowali latem tamtego roku, poznając Słupiec. Mancia zatrzymała się przed jednym z domów, zachwycając się jego brązowym kolorem i ogródkiem z drzewkami owocowymi. Wtedy Józef, dość obcesowo, wybił ją z marzeń, mówiąc: „Nie fantazjuj. To nie jest nasz dom.” Kierownik ogłosił, że w tym roku, wspólnie z księdzem proboszczem Ernestem, organizują pierwszą po wojnie komunię świętą dla polskich dzieci. Starszy syn Józefa będzie mógł w niej uczestniczyć. Udział wezmą roczniki 1937-36 i starsze. Po celebracjach wszyscy spotkają się w szkole na poczęstunku, a także na zdjęciach zbiorowych i indywidualnych.
