Maria Dąbrowska Books

Noce i dnie uznawane są za najwybitniejsze dzieło rodzimej prozy realistycznej XX wieku i najlepszą powieść z dwudziestolecia międzywojennego. Napisana z rozmachem saga skupia się na losach Barbary i Bogumiła Niechciców oraz ich rodziny. Obejmuje czasy od powstania styczniowego do wybuchu I wojny światowej. Dąbrowska w mistrzowski sposób opisuje rodzinne wzloty i upadki, szarą codzienność, skomplikowane relacje i uczucia bohaterów na tle wielkich wydarzeń historycznych i przemian społecznych na ziemiach polskich w tamtym okresie. Maria Dąbrowska w roku 1933 została nagrodzona za tę książkę Państwową Nagrodą Literacką oraz kilkukrotnie nominowana do Nagrody Nobla. Powieść doczekała się nominowanej do Oscara adaptacji filmowej oraz serialu.

Noce i dnie Marii Dąbrowskiej powszechnie uznawane są za najwybitniejsze dzieło rodzimej prozy realistycznej XX wieku. Publikowana w latach 19311934 opowieść o losach dwóch rodzin, począwszy od wybuchu powstania styczniowego aż po początek pierwszej wojny światowej, stanowi precyzyjne studium przemian społecznych na ziemiach polskich. Opisując dzieje Ostrzeńskich i Niechciców, Dąbrowska chętnie sięgała do własnych wspomnień, swoje doświadczenia zestawiała z wielką historią. To właśnie dzięki temu udało się jej stworzyć przekonujący obraz bohaterów uwikłanych w sieć pozornie chaotycznych zdarzeń. Na kanwie codziennych przeżyć, zarówno tych wzniosłych, jak i przyziemnych, Dąbrowska ukazała proces formowania się nowej inteligencji, wywodzącej się głównie ze zdeklasowanej po 1863 roku szlachty. Słynna tetralogia jest dziełem ujawniającym samowiedzę autorki oraz oryginalność jej warsztatu. Dąbrowska, czyniąc tematem powieści codzienne ludzkie życie, opowiedziała się za koncepcją bytu jako wzajemnego przenikania się jednostkowych losów i przemian grup społecznych, tworzących stale nową rzeczywistość, w której życie każdego człowieka staje się istotną częścią dziejów całej zbiorowości.

„Ludzie stamtąd” – to autentyczni ludzie wsi polskiej początku wieku, z samego dna ówczesnego życia polskiego. To służba dworska i bandosi, dziarscy parobcy i dziewki, biedota i wiejskie dziady. (...) Co Dąbrowską w kondycji tych „ostatnich ludzi”, nieprzynależnych donikąd, żyjących w warunkach surowych, niemal idealnie naturalnych, uderza najmocniej? Niedola, cierpienie, tragizm – i szczęście. (...) Siła krzewiącego się tu życia i jego pochwała muszą być niezmierzone i bezwzględne, jeśli potrafią przezwyciężyć potęgę tutejszej nędzy. (...) Maria Dąbrowska zmarła 19 maja 1965 roku. W pięćdziesięciolecie jej śmierci przypominamy jej arcydzieło, powstały w latach 1924–1925 cykl opowiadań Ludzie stamtąd.

Maria Dąbrowska (1889-1965) – polska pisarka. Początkowo przede wszystkim działaczka społeczna, wyłącznie twórczości literackiej poświęciła się od 1924r. Największą sławę i uznanie przyniosła jej saga rodzinna Noce i dnie (1932-34), w której z epickim rozmachem i psychologiczną przenikliwością ukazała na przykładzie losów szlacheckiej rodziny Niechciców proces prowadzący do narodzin polskiej inteligencji radykalnej. Po śmierci autorki ukazały się też głośne Dzienniki, które prowadziła ona od 1914r., oraz powieść Przygody człowieka myślącego. Dąbrowska pisała opowiadania przez całe życie. Debiutowała Jankiem już w 1914 r., ale ważne zbiory powstały dopiero po wojnie, m. in. Uśmiech dzieciństwa (1923), Ludzie stamtąd (1925), Marcin Kozera (1927), Przyjaźń (1927) czy Gwiazda zaranna (1955). Niezaprzeczalna poetyckość stylu pisarskiego, jaki zaprezentowała Dąbrowska w Uśmiechu dzieciństwa, skłania do tego, aby wyznaczyć od momentu publikacji tego zbioru swoistą cezurę, jeśli idzie o jej dorobek, gdzie kończy się etap społecznego aktywizmu, a zaczyna artystyczna maestria. Autorka nigdy nie wyrzekła się jednak dydaktycznej misji, o czym świadczy choćby jej najsłynniejsze chyba opowiadanie Marcin Kozera – historia patriotycznej reedukacji na obczyźnie, obecnie będące jedną z lektur szkolnych.