Wydawnictwo Naukowe UAM Books

Książka stanowi tom pokonferencyjny XI Zjazdu Pedagogicznego i poświęcona jest zagadnieniu sformułowanemu jako: Przesilenie. Kręgi kryzysów kontekstów edukacji – wyzwanie dla pedagogiki. Jest to zbiór tekstów uczestników sesji zorganizowanej przez redaktorów tomu, która połączyła w sobie zainteresowania pedagogów krytycznych, socjologów edukacji i pedagogów społecznych pochylających się nad uwarunkowaniami społecznymi, strukturalnymi, środowiskowymi oraz wychodzących poza paradygmat konstruktywistyczny poprzez pluralizm idei i ram interpretacyjnych. Wydarzenia ostatnich dekad, a w szczególności nowe kryzysy, takie jak: zmiany klimatyczne, pandemie, wojny etniczne i kulturowe, masowe migracje, fundamentalizmy religijne, monopol neoliberalnych gospodarek, poszerzanie sfer nędzy, patogenne wykorzystywanie Internetu, systemy edukacyjne w służbie przeszłości, stanowią nieustanne wyzwania dla pedagogiki (w tym nierówności społecznych w edukacji). Autorzy tekstów poszukują odpowiedzi na pytania: Jaka powinna być pedagogika w XXI wieku? Jaka jest jej rola społeczna, polityczna, ekonomiczna i kulturowa, lokalnie i globalnie? Jakie działania powinni podejmować pedagodzy w obliczu rosnących nierówności i rosnącej niepewności.

Monografia jest zbiorem refleksji na temat współczesnego świata i trudnych, dramatycznych zdarzeń, w których uczestniczymy, których jesteśmy świadkami. Jest próbą odzwierciedlenia – w formie różnych, czasem bardzo osobistych narracji – aktualnych doświadczeń społeczności europejskiej. To dokument pierwszej fazy wojny w Ukrainie oraz refleksji i doświadczeń ludzi podczas wojny i w związku z nią. Zgromadzono w niej wypowiedzi osób reprezentujących różne ośrodki akademickie i edukacyjne w Europie. Każdy tekst przedstawia inną perspektywę i podejmuje nieco inny wątek. Stanowi odrębną narrację autora/autorów na temat trudnej rzeczywistości, w której funkcjonuje dziś społeczeństwo Europy i świata. Wszystkie rozważania układają się we wspólną opowieść o dramatycznych przemianach współczesnego świata, sposobach rozwiązywania trudności, pokonywania przeszkód i o próbach tworzenia lepszego życia.

Proponowana Czytelnikom publikacja to zbiór tekstów mających charakter teoretyczno-przeglądowych analiz oraz przyczynków badawczych, realizowanych w różnych paradygmatach metodologicznych. Bezpośrednim impulsem do jej powstania były obrady XI Ogólnopolskiego Zjazdu Pedagogicznego, organizowanego przez Polskie Towarzystwo Pedagogiczne i Wydział Studiów Edukacyjnych UAM, odbywającego się w Poznaniu w dniach 20–22 września 2022 roku, w ramach sekcji zatytułowanej „Rynek pracy, kariera zawodowa i wychowawcza funkcja pracy — ku społeczeństwu przyszłości”. Prezentowane teksty mieszczą się w dwóch obszarach tematycznych. W pierwszym z nich autorzy skupiali się na problemach młodzieży i młodych dorosłych przygotowujących się do wejścia na rynek pracy, wychodzących na niego i już na nim obecnych, ze szczególnym uwzględnieniem ich współistnienia w kontekście generacyjnym. W drugim zaś, podjęli rozważania dotyczące filozofii pracy, zróżnicowanych karier zawodowych, specyfiki pracy w różnych zawodach, środowiskach i na różnych etapach życiowych.

Uniwersytet jako wspólnota ludzi myślących i wolnych od zawsze interesował badaczki i badaczy. Dyskusja o otwartych przestrzeniach dyskursu uniwersyteckiego stanowić może punkt wyjścia do debaty o stylach myślenia i działania naukowego. W przestrzeni uniwersytetu możemy z pewnością dostrzec dyskurs naukowy, naukowo-badawczy, ale również coraz częściej popularnonaukowy czy „dyskursy nieobecne”. Książka ta stanowi pokoleniową transmisję wiedzy, swoisty transfer pomiędzy wiedzą i doświadczeniem a tym, co dopiero wkracza do świata nauki. To zachęta do korzystania z dorobku naukowego łączącego przenikające się dyscypliny wiedzy akademickiej. W jednym miejscu zgromadzono teksty wybitnych postaci świata nauki przedstawiających różne jej dziedziny. Książka przeznaczona jest zarówno dla naukowców, jak i studentek i studentów chcących poznać przenikające się obszary architektury wiedzy akademickiej.

Autorzy książki proponują spojrzenie na film, literaturę, fotografię (ujmowane także relacyjnie, z perspektywy korespondencji sztuk) jako na nośniki pamięci i nostalgii. Poddają analizie artystyczne próby utrwalenia, zapisania w różnych mediach i za pomocą różnych kodów obrazów tego, co ze swej natury ulotne, przemijające, impresyjne. Wśród przygotowanych tekstów można znaleźć takie, które za punkt wyjścia obierają wizualność, sensualność obrazu, pamięć, nostalgię, melancholię, stylizacje retro oraz kategorie temporalne.

Publikacja jest pokłosiem zorganizowanej w listopadzie 2019 roku sesji naukowej poświęconej autotematyzmowi we współczesnej humanistyce, a także elementem szerszego projektu badawczego, którego celem jest metodologiczne odświeżenie i przywrócenie badaniom literaturoznawczym pojęcia autotematyzmu, popularnego w XX stuleciu w związku z dominacją paradygmatu strukturalno- semiotycznego oraz żywotnością poetyk modernistycznych, współcześnie zaś (między innymi w wyniku transformacji politycznej oraz przemian kulturowych i infrastrukturalnych po roku 1989) nieco odsuniętego. Książka, którą Czytelnicy i Czytelniczki trzymają w rękach, stanowi próbę zmierzenia się z metarefleksją w jej mnogich współczesnych wydaniach, będąc zarazem przekrojową próbą odpowiedzi na przynajmniej niektóre z pytań, które powinniśmy zadawać dziś literaturze, lub które literatura powinna zadawać sobie sama.

Monografia jest kontynuacją prac Zakładu Poradnictwa Społecznego Wydziału Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu, skupiającą się na problemach wsparcia społecznego i poradnictwa. Analizuje kategorię wsparcia rozumianego jako pomoc w trudnych sytuacjach, badając zarówno jego charakter strukturalny, związany z istniejącymi sieciami społecznymi, jak i funkcjonalny, dotyczący interakcji w różnych kontekstach. Autorzy prezentują refleksje, badania i doświadczenia, koncentrując się na procesach poszukiwania, doświadczania, planowania oraz organizowania wsparcia dla jednostek i grup w różnych aspektach życia społecznego oraz w różnych momentach ludzkiej biografii. Publikacja zawiera różnorodne teksty, które obejmują analizy teoretyczne, wyniki badań oraz przykłady praktyczne, ilustrując modele pomocy w relacjach formalnych i nieformalnych na poziomie makrospołecznym. Materiały podzielono na bloki tematyczne dotyczące teorii procesów pomocowych, roli rodziny jako grupy wsparcia, wspierania w edukacji oraz organizowania wsparcia w celu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.

Tom III (ostatni) edycji „Źródeł do Dziejów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu” obejmuje protokoły posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego za okres działalności uczelni od 11 IX 1931 do 21 IX 1939. Protokoły z tego okresu liczą łącznie ponad 700 stron i obejmują okres sprawowania władzy rektorskiej przez kolejnych Profesorów: Jana Sajdaka (filologa klasycznego), Stanisława Pawłowskiego (geografa), Stanisława Rungego (lekarza weterynarii) oraz Antoniego Peretiatkowicza (prawnika). Edycja źródłowa pokazuje proces organizacji i funkcjonowania Uniwersytetu oraz jego rozwoju w kolejnym okresie funkcjonowania w latach 1931-1939. Trzeci tom „Protokołów posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego” z okresu międzywojennego zamyka jubileuszową serię źródeł wydaną z okazji obchodów 100-lecia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Celem publikacji jest nie tylko ukazanie dziejów Uniwersytetu Poznańskiego w świetle źródeł archiwalnych, ale również upowszechnienie i zabezpieczenie najstarszych archiwaliów do dziejów UP dla przyszłych badań nad historią UAM oraz nad dziejami innych uniwersytetów poznańskich powstałych po II wojnie światowej na bazie wydziałów UP, takich jak: Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Przyrodniczy oraz Akademia Wychowania Fizycznego.

Książka jest czwartym tomem publikacji poświęconej doktorom honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 2001-2019 ten zaszczytny tytuł otrzymało dwadzieścia dziewięć osób z Polski i zagranicy. W publikacji zaprezentowano ich sylwetki w układzie chronologicznym. W każdym przypadku przedstawiono kalendarium procesu przyznawania tytułu (wniosek Rady Wydziału, uchwałę Senatu, uroczystość promocji). Swoją wartość zachowują teksty przemówień przedstawicieli władz Uniwersytetu, promotorów, bądź samych doktorów honorowych, wygłoszonych przy okazji wręczenia dyplomu. Całość uzupełnia materiał ikonograficzny oraz autografy uhonorowanych osób.

Monografia ma stanowić inspirację do poszukiwania rozwiązań dla specjalistów tworzących przestrzeń dla rozwoju każdego człowieka, w której osoba (niezależnie od różnic indywidualnych) będzie miała możliwość budowania kompetencji własnych w obszarze samoświadomości, samoregulacji i motywacji, dzięki którym będzie mogła w pełni realizować się w życiu. Tak pomyślana przestrzeń dla różnorodności miałaby na celu zmianę postaw w kierunku uznania ważności każdego z nas w społeczeństwie (w procesie edukacji również) i rozumienia bogactwa zasobów otwierających, a nie ograniczających. Grupy zróżnicowane w szeroko rozumianej edukacji stają się codziennością i tworzą podstawy dla koncepcji teoretycznych i rozwiązań praktycznych edukacji włączającej (inclusive education), inaczej często nazywanej edukacją dla wszystkich. I właśnie zaobserwowanie zmiany w postrzeganiu grupy jako maksymalnie zróżnicowanej z jej potencjałem w obszarach zainteresowań pedagogów i pedagogów specjalnych było katalizatorem zebrania w jednym tomie różnych spojrzeń na wspólne i swoiste wyzwania grup „wyodrębnionych”, a także ich współfunkcjonowania w grupach heterogenicznych.

Zachodzące zmiany w obszarze życia społecznego, kulturowego, gospodarczego i politycznego, które z jednej strony wyzwoliła transformacja ustrojowa, z drugiej zaś strony spotęgowało przyspieszenie przemian cywilizacyjnych obserwowane w ostatnich dekadach w wymiarze globalnym, w znaczący sposób wpłynęły na sytuację i w następstwie na aktywność oraz zaangażowanie młodzieży. W tej konwencji w tomie przedstawiono teksty dotyczące diagnozy warunków i sił społecznych środowiska, zagrożeń i czynników sprzyjających rozwojowi oraz aktywności młodzieży i potrzeb racjonalizacji działań związanych ze zmianą w otoczeniu jednostki. Na wybranych przykładach zaprezentowano zagadnienia związane z aktywnością polskiej młodzieży, jej uwarunkowaniami, postawami moralnymi oraz zagrożeniami, na jakie jest obecnie narażona. Tak wszechstronne podejście do problemu odzwierciedla obszary zainteresowań pedagogów.

Książka stanowi przekład z łacińskiego oryginału Zwieńczenia dzieła Vera Christiana Religio Emanuela Swedenborga (1688-1772), szwedzkiego mistyka i wizjonera, który wywarł olbrzymi wpływ na literaturę i kulturę XIX i XX wieku. Dodatek wieńczący teologiczną summę Swedenborga zawiera słynne szczegółowe relacje z zaświatów, oparte na wizyjnych „podróżach” autora. Przekładowi towarzyszy tekst oryginału oraz wstęp (zatytułowany „Vera spiritualis relatio. O zaświatach Emanuela Swedenborga”).

Drugi tom Studia Musicologica Calisiensia dedykowany jest emerytowanemu profesorowi uczelni polskich i zagranicznych Beniaminowi Voglowi z okazji 75. rocznicy urodzin. Pierwsza część Studiów została w całości poświęcona ich protagoniście. Mamy tu Tabula Gratulatoria, biografię Jubilata nakreśloną w oryginalny sposób przez niego samego, szczegółową bibliografię, wykaz licznych konferencji naukowych, w których brał czynny udział, a także recenzji dysertacji doktorskich i habilitacyjnych. Nie jest to jednak typowa Księga pamiątkowa, lecz forma zeszytu naukowego poszerzonego o ten specyficzny, okolicznościowy aspekt. I stąd zamieszczone w tomie również prace samego Profesora. W drugiej części tomu przedstawione zostały natomiast artykuły Akademików zaproszonych do współudziału w tworzeniu tej pamiątkowej publikacji, wśród nich byłych studentów profesora Vogla. Zaprezentowali oni wyniki swoich badań prowadzonych w obrębie muzykologii historycznej i systematycznej w różnorodnych jej aspektach, oraz historii budownictwa instrumentów muzycznych. Jest to więc tematyczny tom Studiów, któremu nadano podtytuł Muzykolog wobec instrumentu muzycznego. Uzupełnieniem problematyki instrumentologicznej są artykuły korespondujące z tą tematyką bądź z sylwetką Jubilata.

Stres jest nieodłączną częścią naszego życia. W publikacji stres został odniesiony przede wszystkim do negatywnych emocji dziecięcych i wyzwalających je określonych sytuacji (obszarów). Monografia ukazuje problematykę w dwóch niezwykle ważkich obszarach. Pierwszy z nich dotyczy stresowych interpersonalnych wymiarów rzeczywistości edukacyjnej dzieci, drugi został poświęcony funkcjonalnemu, kulturowemu i informacyjno-komunikacyjnemu wymiarowi systemów edukacji jako źródła stresu u dzieci. Autorzy tekstów ukazują sytuacje stresowe dzieci w kategoriach dystresu, rozpatrują je w sposób interdyscyplinarny, wieloaspektowy, w kontekście różnych stanowisk teoretycznych i empirycznych. Przywoływane przez nich obrazy dziecięcej rzeczywistości, przyjmujące niekiedy dramatyczny wymiar ich codzienności, czyniące niepowetowane straty w psychice, w obszarze funkcjonowania emocjonalnego, społeczno-moralnego i poznawczego dzieci, domagają się naszej uwagi, poszukiwania środków zaradczych, stosowania różnych form wsparcia, podejmowania określonych działań naprawczych, terapeutycznych – czyli naszej ogromnej uważności.

Książka jest dedykowana Profesorowi Pawłowi Zeidlerowi. Okazją formalną są sześćdziesiąte piąte urodziny Profesora oraz przeszło czterdzieści lat pracy badawczej i dydaktycznej Jubilata na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przez 22 lata pełnił funkcję kierownika zakładu logiki i Metodologii Nauk w Instytucie filozofii. Naukowe dokonania Profesora prezentuje zamieszczony w niniejszym tomie spis publikacji. ich tytuły pozwalają łatwo zorientować się w obszarach Jego badawczych zainteresowań. Są to: metodologia nauk empirycznych, semiotyka, filozofia nauki, zwłaszcza zaś filozofia chemii. Właśnie z tym ostatnim obszarem badawczym Profesor związał się w ostatnich latach. Należy podkreślić pionierski charakter podjętych przezeń prac nie tylko na gruncie polskim, ale też światowym. z kolei, zakres pozabadawczych pasji Profesora ujawnił się w licznych z Nim rozmowach, które odsłoniły zainteresowanie historią i obserwacją ptaków. Prezentowany zbiór składa się z dziewiętnastu zróżnicowanych tematycznie opracowań. Większość z nich – bezpośrednio lub pośrednio – kontynuuje wątki badawcze podejmowane przez Profesora w różnych latach. zostały one podzielone

W humanistyce, w naukach społecznych czy też – ujmując najszerzej – w badaniach stawiających w centrum swego zainteresowania człowieka i „uniwersum spraw ludzkich” nadrzędne i dominujące znaczenie wydaje się mieć pojęcie kultury. Istnieje imponująca, choć zarazem zatrważająca odbiorcę swą wariantywnością, ilość przytaczanych definicji kultury. W ich cieniu znajduje się nie mniej spektakularna pojęciowo i – nie obawiajmy się tego stwierdzenia – nieokreślona znaczeniowo tradycja. Każda dyskusja na temat tego, co tradycyjne, może niepostrzeżenie prowadzić na manowce myśli, mętnić wyłaniający się z trudem termin, wzmacniając kontrargumenty przeciwników zajmowania się problemami nazbyt szerokimi znaczeniowo. Powstaje jednak pytanie: czy świat ludzkich idei nie jest wzbogacany przez tę właśnie irytującą niekiedy nieokreśloność, chroniącą to, co w świecie konstruowanym przez człowieka autentyczne, alogiczne, anarchistyczne, niepoddające się łatwo wysublimowanym atakom rozumu, zwłaszcza absolutyzującego, ulegającego pokusom matematyczno-przyrodniczego rozdrabniania każdego fragmentu naszego świata?

Wydarzenia z końca listopada 2008 roku, związane z atakami terrorystycznymi na Mumbaj, wzbudziły globalne zainteresowanie Indiami, które od uzyskania niepodległości dąży do odgrywania kluczowej roli na arenie międzynarodowej. Badanie tej tematyki jest istotne, ponieważ dotyczy ważnego uczestnika stosunków międzynarodowych, którego znaczenie i potencjał nie są jeszcze w pełni zdefiniowane. Autorzy publikacji analizują polityczne, społeczne i gospodarcze aspekty funkcjonowania Indii w XXI wieku. Rozważania zaczynają się od procesu kształtowania niepodległości Indii oraz roli rodziny Gandhi-Nehru w młodym, niezależnym państwie. W kontekście wewnętrznych spraw kraju omawiana jest różnorodność językowa, która wpływa na federalny kształt struktur państwowych, ale także prowadzi do konfliktów, szczególnie w północno-wschodnich stanach. Dalsze części publikacji analizują aktywność Indii na arenie międzynarodowej, koncentrując się na kluczowych relacjach z Unią Europejską, Chinami, Pakistanem, Stanami Zjednoczonymi oraz krajami Afryki.

Prezentowana publikacja Wody Wielkopolski zawiera wnikliwą analizę i szeroką monografię zasobów wodnych całego regionu Wielkopolski. Jest to najbardziej obszerna w skali kraju waloryzacja tych zasobów w ujęciu regionalnym, z jednoczesnym odniesieniem się do zagadnień ochrony i zagospodarowania wód, zmian klimatycznych, a także oceny wykorzystania zasobów w rozwoju gospodarczym.

Książka poświęcona jest człowiekowi uwikłanemu w problemy natury psychospołecznej i zdrowotnej. Autorzy opisują zagadnienia, które wpisują się w przestrzeń pomocową i resocjalizacyjną. Tematyka podjętych rozważań dotyczy: pomocy społecznej, wspierania beneficjenta przez pracownika socjalnego; pomocy udzielanej osobie uzależnionej od alkoholu, narkotyków oraz opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, resocjalizacyjne, a także jednostki penitencjarne. Czytelnik odnajdzie w niej informacje dotyczące kurateli sądowej, pomocy udzielanej ofiarom przemocy w rodzinie oraz dzieciom osób pozbawionych wolności. Podjęte w książce rozważania dotykają też kwestii wspierania niedobrowolnego podopiecznego w procesie resocjalizacji oraz osób bezdomnych. Poruszono także problem osób zawodowo udzielających pomocy i obciążeń wynikających z tytułu wykonywania tak specyficznego zawodu, jakim jest praca z człowiekiem doświadczającym problemów życiowych.

Księga XV Biblioteki Historycznej obejmuje lata 386-361/360 przed Chr. Tytuł „Hegemonia Teb”. Jest to bowiem okres, w którym, mimo ogłoszenia pokoju Antalkidasa (387/386, zob. ks. XIV 110.2-4), zwanego też królewskim, oddającym hegemonię w Grecji w ręce Sparty, na znaczeniu zaczęli coraz więcej zyskiwać Tebańczycy. Sygnałem tego było ich pierwsze zwycięstwo nad Spartanami, odniesione w roku 375 w bitwie pod Tegyrą. Kolejne, w starciu pod Leuktrami w roku 371, uczyniło Teby hegemonem. Próba restytucji dawnego układu sił zakończyła się dla Sparty klęską pod Mantineją w roku 362. W bitwie tej poległ jednak Epaminondas, niekwestionowany, obok Pelopidasa, który zginął w roku 364, współtwórca wielkości Teb. Wraz z odejściem tych dwóch wielkich polityków i wodzów aktywność Tebańczyków wyraźnie straciła na impecie, ograniczając się do działań w obrębie Związku Beockiego. Zbliżał się czas Filipa II Macedońskiego. Podstawą narracji Diodora Sycylijskiego jest przekaz Efora z Kyme. Ale korzystał on także, a przynajmniej je znał, m.in. z prac Durisa z Samos, Anaksymenesa z Lampsakos i Ksenofonta. W przypadku tego ostatniego relacja Diodora pozwala kontrolować jego narrację zawartą w Historii greckiej (Helleniká), doprowadzonej do bitwy pod Mantineją, ewentualnie także ją uzupełniać. Warto wskazać, że od roku 362 aż do wyprawy Aleksandra Wielkiego (334) Diodor jest jedynym autorem, którego zachowana twórczość dostarcza nam relacji ciągłej.