Kanonistyczne uzasadnienie swobody umów w zachodniej tradycji prawnej

More about the book

Monografia przedstawia historię uzasadnienia dla swobody umów, opracowaną w średniowiecznej nauce prawa kanonicznego, oraz jej wpływ na nowożytność i współczesną dyskusję. Kanoniści jako pierwsi w zachodniej tradycji prawnej zaproponowali rozwiązania odpowiadające współczesnemu modelowi swobody umów, posługując się trzema argumentami: pierwszym, opartym na autorytecie źródeł prawa; drugim, który nakazuje przestrzeganie umów z uwagi na grzech związany z ich złamaniem; oraz trzecim, dotyczącym roli umów w umacnianiu pokoju społecznego. Argumentacja ta spotkała się z różnym odbiorem w nowożytności – niektóre nurty ją przejęły (kanonistyka, druga scholastyka), inne odrzuciły (humanizm prawniczy), a niektóre traktowały jako użyteczny przykład (jurysprudencja holenderska, usus modernus Pandectarum). W wyniku powstania ogólnej teorii umów na przełomie XVIII i XIX wieku, pytanie o wiążącą moc umów straciło znaczenie w tradycji prawa kontynentalnego. Odpowiedzi można szukać w zapomnianym dorobku kanonistyki średniowiecznej lub w anglosaskich teoriach kontraktu, które oferują podobne argumenty przydatne w dyskusji o granicach swobody umów obok dogmatyki prawa.